Kosten digitalisering huisartsen stiefkind op NedHIS-congres

Het jaarlijkse NedHIS-congres over digitalisering van de huisartspraktijken vond dit jaar weer plaats op 18 maart 2026. De locatie was zoals al vele jaren de Van der Valk-vestiging in Vianen. NedHIS is de koepelorganisatie van gebruikersverenigingen van huisarts-informatie-systemen(HIS-sen). In NedHIS is 90% van de huisartspraktijken verenigd. Ze vertegenwoordigt de gebruikersverenigingen Sanday (Promedico),  CGM HUISARTS,  Orego (MicroHIS) en VeGOM (Medicom). NedHIS volgt belangrijke ICT-ontwikkelingen en overlegt ook met gezamenlijke partners en onderhoudt daarnaast contact met landelijke spelers in de zorg, zoals NHG, LHV, Nictiz, VZVZ, VWS en zorgverzekeraars. Ook dit jaar werd het congres zeer druk bezocht en namen een paar honderd huisartsen, dokters-assistenten en praktijkmanagers deel aan de vele sessies en bezochten de beursvloer met stands van veel zorgICT-bedrijven. Qua inhoud kon men het weer een succes noemen. Maar wat mij echter opviel was dat nergens de kosten van het gedemonstreerde helder in beeld kwamen.

NedHIS-congres

Dit congres vormde de 32-e editie van een succesformule om medewerkers van huisartspraktijken in brede zin te informeren over de actuele ontwikkelingen in de zorg. De deelnemers konden een keuze maken tussen 25 verschillende sessies van ongeveer een uur. Tijdens de dag vonden ook ledenvergaderingen van gebruikersverenigingen plaats. Tenslotte hield aan het einde van de dag techno-filosoof Rens van de Vorst de keynote-speech die bijzonder goed in de smaak viel. Een uitgebreide congrescommissie bereidde alles voor, waarbij huisarts Valentijn Deijns de in- en uitleidende woorden sprak.

Kosten stiefkind

Als gepensioneerd huisarts en oud-MicroHIS-adept volgde ik sessies en bezocht de beursvloer(twee zalen) met standhouders. Uitermate breed was het aanbod van digitale diensten. Wat mij opviel was dat men nergens expliciet sprak over de kosten die het één en ander voor praktijkhouders zou gaan betekenen als men in zee gaat met leveranciers. De technische mogelijkheden/voordelen die producten c.q. applicaties hebben, bracht men prominent over het voetlicht. De reële kosten voor een praktijk zag ik nergens duidelijk vermeld staan.

Uit mijn werkzame bestaan als huisarts kan ik me herinneren dat in de zorgICT nergens de zon gratis opgaat. Digitalisering kan her en der in de praktijkvoering geld besparen, maar per saldo moet er meer geld bij dan dat men aan personeelskosten bespaart.

De enige keer dat ik overigens tijdens een sessie iets over kosten hoorde was bij het gebruik van de AI-speech-to-tekst toepassing die HIS-leverancier iSOFT in MicroHIS inbouwt.

Monitor digitale zorg RIVM

Het niet helder communiceren wat het omarmen, implementeren en onderhoud van digitale toepassingen valt ook te lezen in de Monitor Digitale Zorg van het RIVM. Die publicatie zag 10 maart 2026 het licht. Het woord “kosten” komt slechts 17 maal voor op 67 bladzijden tekst. Daarbij dan ook vaak in het kader van de vraag of zorgkosten in het algemeen dalen door het implementeren van digitale zorgtoepassingen.

Een kosten/werkdruk-opdrijvend effect blijkt alleen uit een passage in hoofdstuk 7.3.1.:

“Uit onderzoek blijkt dat de implementatie van digitale zorg kan leiden tot hogere kosten, maar de potentie heeft om kosten te besparen op lange termijn. Onderzoek laat ook zien dat de implementatie van verschillende digitale zorgtoepassingen met name in de beginperiode samenhangt met een werkdruktoename.”

Daaraan voegen de onderzoekers in één adem toe dat invoering eerst werkdruktoename geeft.

Inboeken van potentiële besparingen

Het op de voorgrond stellen van besparingen door digitalisering/automatisering in de zorg, nog voor ze überhaupt ooit gerealiseerd zijn, is al vaker vertoond. De toenmalige minister van VWS, Edith Schippers had daar ook een handje van als ze weer subsidies instelde om digitalisering te bevorderen/ aan te jagen. Het probleem met dat soort uitspraken over besparingen in de toekomst is dat je bewijslast voor je uit schuift. En daar vaak als minister naderhand niet meer op afgerekend kan worden.

ICT-uitgaven niet eindeloos rekbaar

Het praktijkhouderschap voor huisartsen is al langere tijd verre van simpel. Niet alleen organisatorisch maar zeker ook financieel. Honorering loopt vaak sterk achter met de werkelijke uitgaven. Het is diep triest dat de beroepsorganisaties bij herhaling rechtszaken aan moeten spannen tegen de Nederlandse Zorgautoriteit. Waarbij de rechter ze na een bezwaarprocedure bij de NZa alsnog gelijk geeft.

Heldere communicatie wat ICT-applicaties en -systemen kosten dient een prioriteit te zijn zodra leveranciers huisartsen benaderen over hun producten.

W.J. Jongejan, 21 maart 2026

Afbeelding van Gerd Altmann via Pixabay