Soort van censuur blokkeert evenwichtig debat over Mitz

Het meest recente nummer van het blad SynthesHIS toonde weer hoe vaak en uitbundig daarin de Vereniging van Zorgaanbieders Voor Zorgcommunicatie(VZVZ) over Mitz vertelt. Mitz is de online toestemmingsvoorziening die VZVZ langzaam aan het uitrollen is. In Mitz moeten de toestemmingen van patiënten komen om hun zorgdata opvraagbaar te maken bij hun zorgverleners. SynthesHIS is het tijdschrift voor huisartsenpraktijk en digitalisering. Het is het magazine van de gebruikersverenigingen van huisartsinformatiesystemen SANDAY, CGM EN OREGO. In de laatste anderhalf jaar verscheen in de laatste 6 nummers(3 nummers per jaar) tot vier keer(A , B , C , D ) toe een sterk promotioneel getint artikel over Mitz en de uitrol ervan voor. Tegen Mitz bestaat serieuze kritiek die op 19 november 2024 verwoord is in een open brief die toen per post gestuurd is naar alle huisartspraktijken in Nederland. Tot een serieus gesprek met de Landelijke Huisartsen Vereniging(LHV) en/of VZVZ en/of de redactie van SynthesHIS kwam het nooit.

Serieuze kritiek

Twee maatschappelijk actieve organisaties, de stichting KDVP en het Platform Burgerrechten verstuurden de Open Brief die een aantal serieuze bezwaren tegen Mitz blootlegt. Kern is dat Mitz het medisch beroepsgeheim schendt. Vrijwel niemand, niet veel artsen noch patiënten, weet dat met een overeenkomst met Mitz de huisarts toestaat dat lokalisatie-gegevens van al de ingeschreven patiënten, ook dus van degenen die geen toestemming gaven, naar Mitz overgestuurd worden. Van mensen die niets met Mitz te maken willen hebben, komen identificerende data en het type informatie/behandelaar zo in het Mitz systeem te staan. De vulling van de lokalisatie-index zal Mitz niet eenmalig doen, maar met grote regelmaat. Zulks vanwege mutaties van inschrijvingen in de huisartspraktijken. VZVZ stelt dat zo geregeld te hebben dat het deel van het Mitz-systeem waar dat staat juridisch als een extensie van het huisartsinformatiesysteem gezien wordt. De huisarts heeft echter geen zeggenschap over die data daar.

Verder

Een ander bezwaar is dat er geen toestemming wordt gevraagd aan patiënten om de gegevens over hun toestemmingen in één keer over te hevelen naar het Mitz-systeem. Je kunt er niet zomaar van uitgaan dat iedereen het er mee eens is om zijn/haar toestemming overgeheveld wordt van de ene (huisarts)database naar de andere(Mitz). Het is zeer wel mogelijk dat patiënten het bewaken van hun toestemming wel toevertrouwen aan de huisarts en niet aan Mitz.
Daarnaast toonde de radiorubriek Pointer van KRO-NCRV in november 2025 onomstotelijk vast dat je met Mitz zonder enige belemmering de toestemming van iemand die niet eens aanwezig is bij een zorgverlener kan vastleggen in Mitz. En wees die rubriek dit voorjaar erop dat de overheid onvoldoende maatregelen nam om het nieuwe landelijk elektronische patiëntendossier te beveiligen.

Afwijzing maar geen overleg of gesprek

Als door een wesp gestoken reageerden de Landelijke Huisartsen Vereniging(LHV) en VZVZ al op 21 november 2024 op de open brief. Beide verenigingen benadrukten de in hun ogen noodzakelijkheid van Mitz, waarbij VZVZ weer verwees richting LHV. Mariëtte Willems, LHV-bestuurslid voor zorgICT, debiteerde daarin nog dat kritische vragen stellen en meedenken zeer gewenst is en dat het bestuur van de stichting Gemeenschappelijke voorzieningen voor Zorgcommunicatie(het onderdeel van Mitz waarin de huisartsen een beperkte inbreng hebben) in gesprek zou gaan met de briefschrijvers. Die uitnodiging voor een gesprek is er nooit geweest. Nimmer vond dat gesprek plaats.
Saillant was dat in de reactie van de LHV een uitermate domme en volkomen onjuiste voorstelling van zaken werd gegeven over het overhevelen van de Burgerservicenummers en zorgverlenerscodes van alle praktijkpatiënten richting Mitz. Men vermeldde een mogelijkheid om dat te weigeren. Dat is absoluut onwaar en draait huisartsen en patiënten een rad voor de ogen.

Lofzang

Zoals ik al in de eerste alinea schreef publiceerde het magazine SynthesHIS in de laatste zes nummers vier keer een sterk promotioneel artikel van meestal 4 bladzijden over Mitz. Daarin kunnen Maarten Mallie, programmamanager Mitz en Arjen Elsemulder teamleider marketing communicatie van Mitz, volledig leeglopen over de voordelen van de online toestemmingsvoorziening. In het artikel dat in mei 2025 verscheen ging huisarts en chief medical information officer Albert van der Veer in op de kritiek van KDVP en Platform Burgerrechten. Dat deed hij met als kop “De brandbrief bevat onjuistheden en een frame dat angst en wantrouwen oproepen”. Slecht Nederlands helaas. Zoals te zien wordt de open brief gelijk weggezet als iets dat angst en wantrouwen oproept. Zonder dat met de briefschrijvers in discussie wordt gegaan.

Ik deed zelf twee pogingen om een gesprek of minstens een artikel met wederhoor op gang te brengen. Een artikel voor SynthesHIS in februari 2025 werd afgewezen met een verhaal dat er mogelijk nog een keer een ronde tafel gesprek gehouden zou worden met voor- en tegenstanders. Tot heden, ruim 15 maanden later heb ik daar niets over gehoord.

NedHIS

In een poging om het onderwerp te agenderen bij NedHIS, de overkoepelende vereniging van HIS-gebruikersverenigingen, schreef ik in maart 2024 aan NedHIS. Daarop heb ik nooit een antwoord gekregen.

Poging tot beïnvloeding

Ik kreeg in 2025 vanwege o.a. mijn kritische artikelen over Mitz een uitnodiging om een keer ten kantore van de LHV, de Domus Medica in Utrecht de vraag van Mariëtte Willems om een keer te komen praten. Dat deed ik. Ruim een uur spraken we met elkaar. Tijdens het gesprek vroeg zij of ik voor het publiceren van mijn artikelen die raakvlakken hebben met de LHV eerst met de LHV te overleggen alvorens tot publicatie over te gaan. Uiteraard heb ik dat geweigerd. Ik ben geen journalist die geacht wordt uitgebreid hoor en wederhoor toe te passen maar gewoon een oud-huisarts als blogger die een mening ergens overheeft. Ik ervoer het als een serieuze poging mijn output te sturen.
Helemaal vreemd is die poging tot beïnvloeding niet als je bedenkt dat de LHV als zorgkoepel lid is van VZVZ en in de algemene ledenvergadering van VZVZ zit.

Soort censuur

De gewone media tonen ten onrechte weinig interesse tonen in het gebeuren rond Mitz. Terwijl het verstrekkende gevolgen heeft voor alle Nederlanders, zie je eigenlijk een patroon waarbij kritiek kortdurend door LHV en VZVZ/Mitz tegengesproken worden zonder verder in gesprek te gaan met tegenstanders. Ook het zeer VWS-getrouwe online magazine Zorgvisie waagde zich niet aan een gesprek. Als dan ook het blad voor geautomatiseerde huisartsen ook alleen maar de loftrompet door VZVZ laat steken over Mitz krijg je toch een soort censuur. Waarbij huisarts en burger onvoldoende gewezen worden op de scherpe kanten aan Mitz. Het komt mij voor als een afgesproken media-tactiek: kort reageren maar voor de rest doodzwijgen en met rest een fait accompli creëren.
Huisartsen begrijpen zelf heel vaak ook niet hoe Mitz nu precies werkt. Op diverse NedHIS-congressen in Vianen, op HIS-demodagen in Utrecht en zelfs binnen de Raad van Advies van OREGO, de gebruikersvereniging van het HIS MicroHIS, allemaal gremia waar huisartsen met kennis van zorgICT zitten, valt het me telkens op hoe weinig met huisartsen weten over hoe Mitz nu eigenlijk precies werkt.

Zelfcensuur

Dat ontbrekende debat, het uit de weg gaan van een serieuze discussie valt soms ook anderen op. Ik vond op de website van SureSync een bedrijf dat datastromen optimaliseert en kwaliteit in elke sector waarborgt een bijdrage dd 2 maart 2026 van Viktor den Bak, getiteld “Mitz onder vuur: terechte zorgen of terugkerende reflex?”. Daarin breekt hij een lans voor een volwassen discussie over Mitz.
Niet het uit de weg gaan van discussie.

Alles rond Mitz ontbeert  discussie. Het is een erfenis van kopschuwheid en zelfcensuur bij de zorgkoepels na de afwijzing van het landelijk Elektronisch patiëntendossier in april 2011 door de Eerste Kamer.

W.J. Jongejan, 21 maart 2026

Foto van Pexels van RDNE.

Over Mitz schreef ik onder andere:

https://zorgictzorgen.nl/radioprogramma-pointer-frituurt-mitz-lsp-in-uitzending/