Geruzie over nut Palantir voor NHS in VK met apart vervolg

In het Verenigd Koninkrijk sloot het voor velen discutabele Amerikaanse bedrijf Palantir eind 2023 een fors contract(330 miljoen pond) af. Dat contract was met de National Health Service(NHS) gesloten voor de vorming van een Federated Data Platform(FDP). Opzet was om niet tot één centrale master-database van NHS-trusts te komen, maar om met een ‘gefedereerd’ model verschillende datapools van die trusts te verbinden. Hierdoor zouden ziekenhuizen naadloos wachtlijsten kunnen analyseren, zorg coördineren en inkoop beheren zonder ruwe data permanent naar een nieuw systeem te hoeven migreren. In juni 2026 beweerde de NHS dat 139 trusts het FDP-platform gebruikten en 137 daar voordelen over berichtten zoals meer uitgevoerde operaties bij patiënten. Niet lang erna werd duidelijk o.a. door werk van de Foxglove-actiegroep dat die cijfers bezijden de waarheid waren. Ook een recente bewering van Palantir dat ze een belangrijke rol speelt in het versnellen van de patiëntenzorg wordt betwijfeld.

Foxglove

Deze actiegroep maakte in juli 2026 al bekend dat de cijfers waarmee de NHS het succes van de inzet van Palantir uitventte niet correct was. Foxglove maakte duidelijk dat de redenatie van oorzaak en gevolg(werken met het FDP en daardoor meer operaties) niet klopte. Ook bleek van de trusts die met het FDP meewerkten een deel zich teruggetrokken te hebben. Uiteindelijk moest de NHS toegeven dat dat de gebruikte methodologie achter haar bewering van juni 2026 niet klopte en dat haar bewering niet stoelde op robuuste data.

Vrij recent kwam naar buiten dat een aantal NHS-trusts waarvan de centrale NHS-organisatie stelde dat ze het Palantir FDP gebruikten dat niet meer deden. In oktober 2026 publiceerde de technologie-waakhond Foxglove een kritisch onderzoeksrapport over de samenwerking tussen de NHS en het omstreden Amerikaanse techbedrijf Palantir.

Onderzoeksrapport Foxglove

De belangrijkste bevindingen en ontwikkelingen uit dit rapport:

• Onbetrouwbare statistieken en “cherry-picking”: Foxglove beschuldigt de overheid en NHS England ervan selectieve statistieken te gebruiken om de voordelen van Palantirs (FDP) te bewijzen. Uit het onderzoek van Foxglove bleek dat een derde van de NHS-regio’s (Trusts) die de Palantir-software gebruikten, juist minder chirurgische ingrepen uitvoerden na de implementatie ervan. De NHS gaf eerder al toe dat er geen direct oorzakelijk verband aangetoond kan worden tussen de software en de geclaimde patiëntenwinst.
• Lobbyen en invloed: Het rapport legt bloot hoe de lobby-machine van Palantir in Westminster, destijds bemand door voormalige Labour-ministers, intensief druk heeft uitgeoefend om de contracten binnen te slepen.
• Dataprivacy en patiënten-wantrouwen: Mede door eerdere incidenten waarbij Palantir-technici ongeoorloofd toegang kregen tot identificeerbare patiëntgegevens, hebben tienduizenden patiënten hun gegevens expliciet teruggetrokken uit medische onderzoeksprojecten. Dit leidde tot grote zorgen bij ministers over het groeiende wantrouwen binnen de samenleving.

Palantir/NHS

Recent, in oktober, gaf Palantir hoog op over de prestaties van het bedrijf in het kader van het FDP.

Men beweerde dat hun software inspanningen een belangrijke rol speelt in de patiëntenzorg. Dat door hun werk er 100.000 meer operaties waren uitgevoerd. Dat er 12 procent reductie gerealiseerd was bij vertraagd ontslag uit het ziekenhuis en dat 675.000 patiënten van de wachtlijst konden.

Op 6 november verscheen op de tech-website The Register een artikel waarin de NHS tegengas geeft, alleen een beetje halfhartig. De CEO van NHS England, Sir Jim Mackey, zegt van plan te zijn n Palantir te verzoeken toekomstige beweringen over de voordelen van hun Federated Data Platform eerst met zijn team af te stemmen – hoewel hij toegeeft dat dit moeilijk af te dwingen zal zijn.

Zo bleek na een verzoek tot openbaarmaking van informatie echter aan het licht gekomen dat bijna een derde van de NHS-trusts die het FDP van Palantir gebruikten, minder patiëntprocedures uitvoerden dan vóór de ingebruikname ervan.

Hoe gaat het verder?

In media staan al maanden artikelen dat de NHS met Palantir moet breken. Hoewel  uit het Lagerhuis dringende geluiden komen om van Palantir af te stappen lijkt de regering anders te gaan handelen. In december is het contractueel vastgelegde evaluatiemoment met Palantir. De regering lijkt deels aan Palantir toe te geven. Uit een regerings-evaluatie is gebleken dat het verwijderen van Palantir uit de datasystemen van de NHS – door gebruik te maken van een ontbindingsclausule in het contract – tot te veel verstoringen zou leiden, zo meldt de Financial Times. Ministers zijn daarom van plan een aanbestedingsprocedure te starten voor een Brits technologisch alternatief, waarbij Palantir over twee jaar mogelijk kan worden vervangen. Maar wel mee mag dingen.

Louis Mosley, topman van Palantir Verenigd Koninkrijk en Europa, stelt dat contract beëindiging zou neerkomen op het “stellen van politiek boven patiënten”. Hij beschuldigt critici bovendien van een “Palantir-ontregelingssyndroom” (*Palantir Derangement Syndrome*).

Moraal van het verhaal

Uit het bovenstaande is zonneklaar dat het in zee gaan met een groot, dubieus, tech-bedrijf uit de V.S. leidt tot de situatie dat je er maar heel moeizaam van af komt. Typisch een geval van een vendor-lock-in. Het blijkt vooral om bedrijfsbelangen te gaan terwijl in de tussentijd steeds meer patiënten voor een opt-out kiezen. Dat zou de autoriteiten te denken moeten geven.

W.J. Jongejan, 10 november 2026

Afbeelding van Gerd Altmann via Pixabay