Dat aansluiting op Mitz niet verplicht is wordt nergens belicht

Het lijkt erop dat nogal wat in de zorg acterende partijen bang zijn dat de online toestemmingsvoorziening Mitz onvoldoende kritische massa gaat krijgen. Op 15 september 2026 publiceerde ik een artikel over de contractofferte GGZ-instellingen voor 2027. Daarin oefent zorgverzekeraar Zilveren Kruis dwang uit om aan te sluiten op Mitz. Dat is de database die de Vereniging van zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie(VZVZ) wil vullen met toestemmingen van burgers om hun zorgdata in de toekomst digitaal opvraagbaar te maken. Het is ook de database waarin bijgehouden wordt (de lokalisatie-index) wie bij welke zorgverleners behandeld wordt. Ook al gaf die burger geen toestemming voor het delen van zorgdata. In alle correspondentie naar zorgaanbieders, ook zeer recent aan apotheekhoudende huisartsen in Noord-Nederland ontbreekt informatie over het niet verplicht zijn van die aansluiting door zorgaanbieders. Maar ook het niet verplicht zijn van burgers om hun toestemming in Mitz vast te leggen.

Apotheekhoudende huisartsen

In Noord-Nederland is de stichting Gerrit actief die het digitale dataverkeer in de zorg faciliteert en stimuleert. Apotheekhoudende huisartsen die nog niet aansloten op Mitz kregen op 17 september 2026 een mail met de volgende inhoud:

“Beste apotheekhoudende huisarts(en)
In de afgelopen periode heeft u van VZVZ-informatie ontvangen over de aansluiting op Mitz, de landelijke toestemmingsvoorziening van VZVZ.
Uit onze gegevens blijkt dat uw apotheekhoudende huisartsenpraktijk de aansluitovereenkomst nog niet heeft ondertekend.
Wij verzoeken u vriendelijk om de aansluiting op Mitz alsnog te regelen, zodat uw organisatie tijdig voorbereid is op de landelijke ontwikkelingen rondom toestemmingsregistratie.

Inmiddels hebben meer dan 200 huisartsenpraktijken en apotheken de aansluitovereenkomst ondertekend in Noord-Nederland.
De aansluiting op Mitz is bovendien kosteloos, waardoor u zonder extra investeringen kunt voldoen aan de toekomstige eisen rondom toestemmingsregistratie.
De huidige toestemmingen worden mee gemigreerd naar Mitz door uw leveranciers en zijn nog steeds van toepassing.”

Wat zien we hier?

Deze mail maakt duidelijk dat door rappel-mailingen en het wapperen met het argument dat anderen al wel aansloten apotheekhoudende huisartsen voorgehouden wordt aan te sluiten op Mitz. Nergens in deze mailing treft u de opmerking aan dat het aansluiten op Mitz NIET VERPLICHT is voor de zorgaanbieder en het vastleggen van een toestemming door de burger ook NIET VERPLICHT is.

Dat het niet verplicht is voor zorgaanbieder en patiënt/cliënt staat alleen te lezen in een éénregelig antwoord op een vraag over verplichting op de website van Mitz.

Het wordt gebracht als een onmisbare voorziening in het landelijk digitale zorgdata-verkeer. Maar minder ingrijpende alternatieven zijn nooit serieus onderzocht.

Patroon

In alle voorlichting over Mitz door VZVZ, meerdere verenigingen van beroepsgroepen in de zorg en patiëntenverenigingen ontbreekt stelselmatig de voorlichting dat deelname door de zorgaanbieder en de patiënt aan Mitz NIET verplicht is. Telkens brengt men het als iets landelijks, iets onvermijdelijks en dat niet deelnemen schadelijk is voor de patiënt/cliënt. Mitz is ook geen overheidsvoorziening(publieke voorziening) maar een privaat initiatief van een private partij, VZVZ.

Ontbreken van kritische massa

De vulling van de Mitz-database loopt achter bij de planning. De ambitie was eerst om eind 2025 de Mitz-database vrijwel geheel gevuld te hebben. Dat verschoof men naar eind 2026. Maar dat doel zal men ook nu niet halen. VZVZ wil met Mitz geleidelijk aan en beneden de politieke horizon opererend een fait accompli bereiken. Namelijk een gevulde voorziening maken die de minister van VWS daarna verplicht kan gaan stellen. Dat is al door ministers van VWS richting Tweede Kamer geventileerd.

Als er één ding is waar VZVZ voor de dood van is, dan is het wel een niet relevant gevulde Mitz-database. Ik merk het direct als ik iets over Mitz of het Landelijk SchakelPunt(LSP) voor de zorgdata-uitwisseling schrijf. Dan zie ik meteen op LinkedIn dat meerdere medewerkers van VZVZ mijn post daar inzien.

Aansluiting op Mitz is niet zomaar een dingetje

Zoals eerder gezegd heeft het aansluiten van zorgaanbieders de nodige consequenties voor bij hen ingeschreven staan. De toestemmingen voor zorgdata-bevraging die bij zorgverleners vastgelegd zijn hevelt de software over in de Mitz-database. Daarenboven gaan van ALLE ingeschreven patiënten het Burgerservicenummer en de zorgverlenerscode in de Mitz-database. Deze data komen in de lokalisatie-index, die van alle ingeschrevenen, dus ook degenen die geen data-opvraag toestemming gaven vastlegt wie waar behandeld wordt. Een uiterst gevoelige database met medische informatie. Immers, het type zorgverlener waarbij iemand loopt geeft aan in welke richting de ziekte speelt.

Daarnaast haalt Mitz het medisch beroepsgeheim uit de spreekkamer weg. Immers, daar dienen de zorgverlener en de patiënt/cliënt in gezamenlijkheid te beslissen met wie welke data gedeeld mogen worden.

Het argument dat het niet anders dan met Mitz kan is niet valide omdat er alternatieven zijn. Die echter nooit serieus bekeken zijn.

O, ja, ik ben niet de enige die dit roept.

W.J. Jongejan, 18 september 2026

Afbeelding van SplitShire via Pixabay