Dwang Zilveren Kruis richting Mitz bij GGZ-instellingen

Op subtiele wijze maakte iemand mij deze week attent op de contractofferte van zorgverzekeraar Zilveren Kruis. Daarin staat met de flinke drang, die bij begrijpend lezen toch wel als dwang gezien moet worden dat GGZ-zorginstellingen zich moeten gaan aansluiten op Mitz. Dat is de online toestemmingsvoorziening die de Vereniging van Zorgaanbieders Voor Zorgcommunicatie(VZVZ) gemaakt heeft voor het op voorhand vastleggen van toestemmingen van burgers om hun zorgdata digitaal opvraagbaar te maken. DE AANSLUITING OP MITZ IS VOOR ZORGAANBIEDERS EN BURGERS ECHTER NADRUKKELIJK NIET VERPLICHT. Dat staat ook precies zo vermeld op de Mitz-website. Zorgverzekeraars Nederland, de brancheorganisatie van de zorgverzekeraars, brengt de aansluiting op Mitz ook al wat dwingend.

De drang/dwang van (een) zorgverzekeraar(s) richting verplichte aansluiting is niet vreemd. Met de aansluiting op het Landelijk SchakelPunt probeerden zorgverzekeraars vanaf 2011 meermalen de verplichting in hun zorgcontracten te fietsen.

Wat schrijft Zilveren Kruis?  

Deze zorgverzekeraar probeert met een contract voor 2027 een verplichting op te leggen die voor 2027 al gerealiseerd moet zijn.

“Wij verwachten dat alle zorgaanbieders zich aansluiten op Mitz en Zorg-adresboek

Wij verwachten dat u in 2027 aangesloten bent op Mitz en Zorg-AB en ervoor zorgt dat gegevens in het adresboek volledig en actueel zijn. De beschikbaarheid van deze en andere gemeenschappelijke voorzieningen voor gegevensuitwisseling is afhankelijk van landelijke programma’s en de oplevering door leveranciers. Een regionale samenwerkingsorganisatie (RSO) zorgt voor afstemming, ondersteunt bij de aansluiting en helpt u bij de uitvoering. Om digitale gegevensuitwisseling te realiseren, is het wenselijk om aansluiting bij een bestaande of nieuwe RSO te verkennen als u nog geen lid bent. Bent u geen lid? Dan verwachten wij dat u ons op verzoek informeert over de voortgang van uw aansluiting op de landelijke programma’s voor gegevensuitwisseling”

Stok achter de deur

Die verwachting kan nog gezien worden als drang. Wat het echter tot echte dwang maakt is de daarop volgende passage in de offerte:

“Lukt het u voor contractering in 2027 niet om op Mitz aan te sluiten of uw gegevens in het Zorg-AB te krijgen? Neem dan contact op met uw zorginkoper en bespreek hoe u dit in 2027 gaat realiseren.”

Hier staat zonder het woord “moeten” de knoet voor de zorgaanbieders te wachten van de afdeling zorginkoop van Zilveren Kruis. Die afdeling heeft de mogelijkheid om zorgbudgetten af te knijpen als men niet aan de voorwaarden van Zilveren Kruis voldoet.

Wat zegt Zorgverzekeraars Nederland?

Op de website van Zorgverzekeraars Nederland staat een PDF-bestand met de Ambities Zorginkoop digitalisering en databeschikbaarheid 2027. Daarin staat:

“Doelstelling 2. Elektronische gegevensuitwisseling is de standaard in de zorg

Ambitie 2e Zorgaanbieders sluiten aan op de onlinetoestemmingsvoorziening Mitz voor het beheren en raadplegen van expliciete toestemmingen van hun patiënten.

Ambitie 2f Zorgverzekeraars en zorgkantoren stimuleren zorgaanbieders om ervoor te zorgen dat hun softwareleveranciers de overige generieke functies (identificatie& authenticatie (i.c. Zorg-ID), adressering (i.c. ZORG-AB), autorisatie en lokalisatie (i.c. Mitz) hebben ingebouwd in hun systemen én zorgaanbieders maken hier in 2027 zelf ook gebruik van.”

Hoewel minder dwingend(“doelstelling”) dan bij Zilveren Kruis, ademt deze passage toch wel de sfeer van “moeten”.

Niet nieuw

Het is beslist niet nieuw dat zorgverzekeraars pressie uitoefenen bij niet verplichte onderdelen van de digitale zorgcommunicatie. Bij de aansluiting van zorgaanbieders op het Landelijk SchakelPunt gebeurde dat ook. Ik beschreef dat op deze website op 7 november 2027. Al in 2011 probeerden de zorgverzekeraars een contractuele verplichting tot deelname aan het LSP in de zorgcontracten met huisartsen te stoppen. Onder dreiging van een kort geding door de Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen(VPHuisartsen) ging dat toen niet door. Eind 2015 probeerden zorgverzekeraars in de Overeenkomst Vrijgevestigd Huisarts 2016-2018  het opnieuw. Eind 2017 was er weer een herhaling van zetten. In ieder geval stonden toen in de contracten van zorgverzekeraars VGZ en De Friesland verplichtingsbepalingen zonder dat aansluiting op het LSP verplicht was.

Krankjorum 

De verplichting van aansluiting op Mitz in de offerte voor de zorginstellingen voor 2027 met dreigen met de afdeling zorginkoop is om meerdere redenen absurd.

In de eerste plaats omdat je iets niet kan afdwingen dat niet verplicht is. In de tweede plaats omdat men in het contract voor 2027 zet dat aansluiting op Mitz vòòr 2027 gerealiseerd dient te zijn. Dus in het contractjaar 2026. Echter in de offerte voor het zorgcontract van Zilveren kruis voor GGZ-instellingen voor 2026 staat niets van een verplichting, dwang of drang. Men vraagt daarin alleen voor speciale aandacht voor Mitz etc. Het lijkt me juridisch onmogelijk om in een contract dat op 1 januari 2027 ingaat iets te verplichten wat je eind 2026 moet uitvoeren, terwijl wat je moet doen niet in het contract voor 2026 staat.

O, ja, in de offertes van Menzis, CZ en VGZ komen dwingende passages niet voor.

W.J. Jongejan, 15 september 2026

Afbeelding van Steve Buissinne via Pixabay