Zware kritiek Britse artsenorganisatie en Zwitserse journalisten op Palantir

In niet mis te verstane bewoordingen heeft de Britse artsenorganisatie, de British Medical Association(BMA) op 5 februari 2026 een uitspraak gedaan over het Amerikaanse bedrijf Palantir. De BMA geeft de Britse artsen instructies over hoe ze hun gebruik van het NHS Federated Data Platform (FDP) kunnen beperken vanwege de banden met de controversiële Amerikaanse techgigant/ICT-bedrijf Palantir. De National Health Service is in november 2023 in zee gegaan met Palantir dat samen met het bedrijf Accenture en Price Waterhouse Cooper een Federated Data Platform realiseert. Met als doel dat NHS beter, sneller en alerter om kan gaan met verzamelde zorgdata. Palantir is een nogal schimmig bedrijf dat veel diensten verleent aan veiligheidsdiensten en de huidige regering in de V.S.. Palantir verleent diensten aan ICE(Immigration and Customs Enforcement) voor het real-time lokaliseren van (ongedocumenteerde) buitenlanders. Het bedrijf gebruikt daarbij zorgdata.  En wil ook data van commerciële partijen.

BMA roept op

In The Britisch Medical Journal staat bij monde van de BMA op 5 februari 2026:

“Doctors will be told how to limit engagement with the NHS Federated Data Platform (FDP) because of its links with the controversial US tech giant Palantir, the BMA says. The union has pledged to issue new guidance to members about options they can take instead “in due course.” It also called for a “move away” from the platform in time. In 2023 the UK government awarded a £330m seven year contract to a consortium led by Palantir to deliver the FDP platform to connect health information across the NHS. But BMA chair of council Tom Dolphin told The BMJ, “Given Palantir’s track record, including controversies in the US involving immigration enforcement and the risks to patient trust, data security, and NHS independence, we believe there must be a complete break from Palantir technologies in the NHS and no further contracts awarded.”

Eerdere oproep

In het Verenigd Koninkrijk gist het al langer in de kwestie van de deelname van Palantir aan het realiseren van een Federated Data Platform. Sinds 2023 is er veel verzet tegen de keuze van de NHS-leiding voor Palantir. Een week voor 5 februari, namelijk op 31 januari 2026 deed de voorzitter van de BMA , Tom Dolphin, ook al een oproep aan de leiding van de NHS dat deze zich moet distantiëren van het bedrijf Palantir om het vertrouwen van zorgmedewerkers en patiënten te behouden.In nogal wat landen gaan overheden in zee met Palantir omdat die in hun ogen verdraaid handige software maakt. Maar er zitten ook ethische kanten aan de beslissing met Palantir in zee te gaan.

KNMG     

In Nederland wordt en werd ook Palantir-software gebruikt, zoals bij de politie en in de coronatijd ook bij enkele veiligheidsregio’s. Het zou de artsenorganisatie KNMG(Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Geneeskunst) sieren als ze het verwerpelijk datagebruik door ICE in de V.S. net behulp van Palantir-software ten sterkste zou veroordelen.

Maar helaas, de KNMG zwijgt tot nu toe en heeft een track-record van niet innemen van principiële standpunten over schendingen van patiëntenrechten.

Palantir in Zwitserland

In Zwitserland verkenden een aantal overheidsdiensten de mogelijkheid om Palantir in te schakelen voor hun doeleinden. Vanaf 2018 blijken meerdere overheidsorganisaties zoals de inlichtingendienst, het ministerie van defensie en van financiën contacten te hebben gehad. Maar tot daadwerkelijke contracten kwam het ondanks het actief aandacht vragen door Palantir toch niet. Men was bang voor inzage door de V.S. overheid van de resultaten van de eventuele inzet van Palantir. De V.S.- regering kan met een beroep op de Freedom Act inzage eisen, zelfs zonder dat de gebruiker dat weet.

Ook vreesde men dat door profilering m.b.v. Palantir-software onschuldige mensen in beeld zouden komen. Voet aan de grond kreeg Palantir niet bij de overheden. Het online magazine Republik publiceerde daarover een uitgebreid artikel op 8 december 2025.

Dat blijkt tegen het zere been van de Palantir-directie te zijn. Die spande zeer recent een rechtszaak aan tegen het Republik-magazine

Palantir versus Repubik=SLAPP-zaak   

Het bedrijf wilde van Republik een herziening van het gepubliceerde waaraan het magazine geen gehoor gaf. Palantir stapte vervolgens naar de rechtbank. Precies het omgekeerde van wat Palantir eigenlijk wil, gebeurt nu. Door de rechtszaak is er zoveel aandacht gegenereerd dat het bedrijf meer negatieve aandacht krijgt dan ze beoogde. Dat heet het Streisand-effect.

Het is ook duidelijk een SLAPP-rechtszaak. Dat is een strategische rechtszaak tegen publieke participatie die bedoeld is om critici te censureren, te intimideren en het zwijgen op te leggen door hen op te zadelen met de kosten van een juridische verdediging totdat ze hun kritiek of verzet opgeven.

Jean Paul Sabrerolle schreef daar op 14 februari 2026 een heldere bijdrage over op LinkedIn. Hij constateert dat een bedrijf dat opereert in het hart van veiligheidsketens, politiediensten en defensie op een kritische publicatie reageert met juridische druk.

Machtsbalans en ethiek

Sabrerolle noemt dat een machtsobservatie door hem. Wanneer een leverancier zo diep verweven raakt met staatsveiligheid moet kritiek geen bedreiging zijn. Dan moet transparantie onderdeel van het contract zijn. Hij schrijft dat digitale soevereiniteit niet alleen gaat over waar data staan. Maar dat het gaat om – jurisdictie, – auditbaarheid, – uitlegbaarheid, – en de ruimte om publiek debat te voeren zonder juridische afschrikking. Sabrerolle stelt zich terecht de vraag of de machtsbalans wel gezond is. En niet of de software krachtig genoeg is. Hij zie het niet als een IT-discussie, maar als een kwestie van staatsinrichting.

Het gaat mijns inzien vooral om het hebben van een moreel kompas en het betrekken van ethiek bij het oordeel over het inschakelen van bepaalde software.

W.J. Jongejan, 16 februari 2026

Afbeelding van Pixabay, bewerkt door W.J. J.