Wat bracht 8 jaar OntRegelDeZorg door VWS? Helemaal niets!

De beweging Het Roer Moet Om (HRMO) startte op 11 maart 2015 toen bezorgde huisartsen hun ‘Manifest van de Bezorgde Huisarts’ symbolisch op de deuren van het ministerie van VWS en zorgverzekeraars spijkerden. Dit was de officiële aftrap van een brede beweging tegen doorgeslagen marktwerking en administratieve regeldruk in de zorg. In 2016 startten in het pand van de VVAA(Vereniging van Artsen Automobilisten) in Utrecht een serie bijeenkomsten onder het motto OntRegel De Zorg(ORDZ). Zeer voortvarend gingen artsen en verpleegkundigen aan de slag om d.m.v. schrapsessies te kijken wat er gedaan kon worden aan de administratieve belasting c.q. regeldruk. Zo voortvarend, dat zorgverzekeraars zachtjes op de rem gingen staan. In 2017 verdaagde, waarschijnlijk door toedoen van Gerlach Cerfontaine(voorzitter van de vereniging VVAA en schaduwpoliticus van D66), de ORDZ-intentie in het regeerakkoord van het kabinet Rutte 3. VWS ging ermee verder. Dat werd niets. En dat had een reden.

Regeerakkoord

De fractievoorzitters Mark Rutte (VVD), Sybrand van Haersma Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) hebben op 10 oktober 2017 het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’ gepresenteerd. Daarin stonden in hoofdstuk 1.4 de volgende drie regels over het schrappen van onnodige regels in de zorg.

“Met zorgaanbieders, zorgverleners, verzekeraars en toezichthouders zetten we met schrapsessies fors in op minder bureaucratie en minder regels. Met gemeenten organiseren we ook een schrapsessie met vrijwilligers en mantelzorgers.”

VWS en ORDZ

Het actieplan (Ont)Regel de Zorg (ORDZ) werd officieel gepresenteerd op 23 mei 2018 door toenmalig minister voor Medische Zorg Bruno Bruins samen met minister Hugo de Jonge en staatssecretaris Paul Blokhuis. Het doel was om overbodige bureaucratie en administratieve lasten in de zorg aan te pakken. Destijds noemde ik minister Bruno Bruins al de minister van grote woorden en kleine daden.

VWS ging aan de slag met twee door haar betaalde adviseurs, namelijk Rita Verdonk en Gerlach Cerfontaine. Om het ontregelen van werkers en instellingen vorm te geven zette VWS een hele ambtelijke constructie op. Ze hebben een e-learning en een verdiepende training tot ontregelaar ontwikkeld om zorgmedewerkers na een relatief korte opleiding op te leiden zelf een compleet ontregelproject op te zetten. Er kwam een ontregel-bus die een jaar lang zorginstellingen bezocht. Men maakte een kartonnen koffertje die de ontregel-starters-box genoemd werd. Kortom ”the whole administrative shebang.”

Geen lastenverlichting

Snel werd duidelijk dat er ondanks het ORDZ-programma van een lastenverlichting niet bepaald sprake was. Er verdwenen wel regels, maar in de corona-tijd kwamen er bijvoorbeeld weer allerlei registratieverplichtingen bij. Skipr meldde recent, op 8 juni 2026, ook weer dat de eerste doelstellingen om de regeldruk in de zorg te verminderen niet zijn gehaald. Een beoogde regeldruk-vermindering van 5 procent haalde men niet. Dat werd één procent.

Op 18 november 2025 liet het Centraal Bureau voor de Statistiek(CBS) ontluisterende cijfers zien over de tijdsbesteding van werkers in de gezondheids- en welzijnszorg. Het CBS becijferde dat slechts 50% van de werktijd van zorgmedewerkers wordt besteed aan daadwerkelijke zorg. De tijd die men kwijt is aan administratieve werkzaamheden ligt in de jaren 2021 t/m 2025 constant rond de 30 a 31 procent.

Doodknuffelen  

In 2020 schreef ik al op deze website dat VWS de oorspronkelijke ORDZ-beweging koest(beter gezegd: dood-) geknuffeld had. Direct lag wel de focus op het bestrijden van perifeer ontstane overbodige regels lag en niet op de regelgeving vanuit VWS plus aan VWS gerelateerde instituties en de zorgverzekeraars. En dat was nu juist de kern van de kritiek van HRMO en (Ont)regel de zorg toen het initiatief nog bij de VVAA lag. In 2023 schreef ik ook hoe VWS kunstig allerlei zaken regelde zonder dat het daadwerkelijk effect had. De gelijkenis met de toeslagen-affaire en de aardgasschade in Groningen is groot. Wel veel regelingen en administratieve processen optuigen maar geen tot weinig daadwerkelijke output.

Al met al krijg je onwillekeurig de gedachte dat VWS dat VWS handelde volgens het principe “You can better have them in the tent pissing out, than pissing in.”

De uiteindelijke gedachte bij het onderbrengen van ORDZ kan ik alleen maar zien in een geslaagde poging om het al te rigoureus schrappen van regels en een zelfstandiger en zelfbewust zorgveld de kop in te drukken.

Machtsbeperking

Als je wat dieper nadenkt over de materie dan is het duidelijk dat door de bewegingen HRMO en ORDZ er een momentum ontstond. Artsen en verpleegkundigen begonnen te zien dat veranderingen te realiseren waren op een andere wijze dan het werk neerleggen, staken dus. De tegenstribbelingen van bijv. de zorgverzekeraars in de laatste schrapsessies ten kantore van de VVAA wijzen op het wakker worden van de grote instituties die hun regelmacht beperkt zagen worden.

De zorgverleners bleken te soft en zagen niet hoe de door hen gestarte beweging zachtjes de kop in gedrukt zou worden door VWS. Naar mijn mening heeft Gerlach Cerfontaine, voorzitter van de vereniging VVAA en nog tijdens zijn voorzitterschap door VWS binnen gehaald als betaald adviseur, als één van de weinigen dit zich gerealiseerd en mede gearrangeerd.

Zinloos

Het lijkt me verstandig om gezien het absolute ontbreken van resultaat het programma (Ont)Regel de zorg bij VWS te stoppen. Doorgaan op de huidige voet is totaal zinloos. Werkers in de zorg zullen naar een manier moeten zoeken om met vernieuwd elan vanaf de werkvloer te strijden voor een vermindering van de administratieve regeldruk. Het gaat dan vooral om het strijden tegen de ongebreidelde datahonger van overheidsinstituties, beroepsorganisaties en patiëntenverenigingen. Momus, een beweging die voor journalistiek staat die problemen én oplossingen onderzoekt, schreef dat ook al op 22 april 2026.

Uiteindelijk zullen artsen en verpleegkundigen door moeten hebben wanneer hun rechtvaardige streven naar een lagere regeldruk ingeperkt wordt door politici die een ragfijn spel spelen.

W.J. Jongejan, 24 augustus 2026

Afbeelding van Gerd Altmann via Pixabay