Overheid belijdt zorgfraudebestrijding. Aanpak labbekakkerig

De overheid verkondigt luid dat zorgfraude één van de ergste dingen is die we bij de hoge uitgaven aan de zorg kunnen overkomen. Luidkeels preekt men er schande van en komen een medewerker van het ministerie van Justitie en Veiligheid en een officier van justitie in 2024 met een, niet hard onderbouwde ,schatting van 10% van het totale zorgbudget van 100 miljard euro, dus tot 10 miljard euro aan zorgfraude. Op 16 juni 2026 beschreef ik op deze website in een artikel hoe het speciaal voor zorgfraude opgerichte  Informatie Knooppunt zorgfraude vanaf 2019 steeds minder meldingen krijgt. De kop van het artikel was “Enorme discrepantie perceptie omvang zorgfraude en meldingen”. Gisteren op 24 juni 2026 publiceerde de nieuwsrubriek EenVandaag een artikel van Paul Schram en Judith Spanjers genaamd ”Team dat zorgfraude onderzoekt opgeheven bij Inspectie, terwijl regulier toezicht signalen niet oppakt: ‘Inspecteurs worden misleid door malafide zorgaanbieders’ ”.

Integere Bedrijfsvoering en Zorgverwaarlozing (IBZ)

Binnen de Inspectie Volksgezondheid en Jeugd ging op 1 januari  2022 het programma Integere Bedrijfsvoering – Zorgverwaarlozing (IBZ) is op 1 januari 2022 van start. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft dit programma specifiek in het leven geroepen om de risico’s op niet-integer gedrag, financieel gewin en zorgverwaarlozing bij zorgaanbieders aan te pakken. Nu doet de IGJ zelf ook onderzoek naar het functioneren van zorginstellingen en kijkt men naar signalen van zorgfraude. Het IBZ-team keek echter veel dieper en liet zich ook niet misleiden door onderzochte zorgorganisaties. Het speciale team, Integere Bedrijfsvoering en Zorgverwaarlozing (IBZ), ontmaskerde een mogelijk crimineel netwerk aan zorgaanbieders en bracht ernstige misstanden bij vijf jeugdzorgbedrijven in beeld. Dat terwijl de reguliere inspecteurs van de IGJ bij twee van deze zorgaanbieders toezichttrajecten positief hadden afgesloten. Het gevolg is dat de betrouwbaarheid van het reguliere IGJ-rapport op zorginstellingen in het geding is.

Conflicterende oordelen

Het blijkt dus dat men binnen de IGJ tot twee verschillende oordelen kwam. Waarbij het vrij duidelijk is dat de reguliere IGJ-controles oppervlakkiger waren en de onderzochte zorgondernemers de inspecteurs een rad voor ogen draaiden. Binnen de IGJ blijkt men niet met die conflicterende oordelen om te kunnen gaan. Wat doet de leiding van de IGJ echter. Die besluit tot opheffing van het IBZ-programma en -team. Een ontstellend domme reactie die nog wel een staartje gaat krijgen, naar mijn gevoel. Een interne notie van de IGJ waarop EenVandaag de hand wist te leggen laat zien dat het oordeel van het  IBZ-team tot grote onrust leidde bij met name de leiding van de IGJ.

Hoofdinspecteur Janet Engel liet daarop weten dat het IBZ-team naar aanleiding hiervan gaat verdwijnen. De banen worden verdeeld over de reguliere toezichtafdelingen, officieel om de kennis breder in de organisatie te verspreiden. Volgens de IGJ was het programma tijdelijk en blijft daarmee de kennis beschikbaar.

Onzinnige managers-mooipraat

Dat verdelen van IBZ-teamleden over de reguliere inspectie met het riedeltje wat hoofdinspecteur Engel daarbij afsteek is een typisch voorbeeld van managers-mooipraat. Met het opdoeken van een effectief IGJ onderdeel, dat het IBZ is, denkt Engel de onrust te bestrijden maar die wordt er juist erger door. Mensen zullen teleurgesteld de IGJ gaan verlaten. Alleen al het feit dat EenVandaag beschikte over de interne IGJ-notitie van Janet Engel toont aan dat het gist binnen de gelederen van de IGJ.

IKZ en IGJ

De in mijn artikel van 16 juni beschreven teruggang van meldingen van deelnemers aan het IKZ-overleg liet ook zien dat daar de samenwerkingspartners zorgfraude bepaald niet voortvarend aanpakken. Vanaf 2029 schroefde de belastingdienst en de FIOD hun meldingen terug tot nul. Die van gemeenten en de IGJ halveerden. Het lijkt erop dat dit allemaal het gevolg is van gepercipieerde strijdigheid van het uitwisselen van informatie op persoonsniveau met daarbij de angst voor juridische consequenties, namelijk strijdigheid met bestaande wetgeving, ontbrekende wettelijke grondslagen en voortijdig handelen door samenwerkingspartners.

Diep tranendal

Wat hier allemaal gebeurt bij zorgfraude-bestrijding is hemeltergend. Aan de ene kant spreekt de overheid schande van zorgfraude, en kondigt ze handelend optreden aan. Aan de andere kant zie dat als het op handelen aankomt er sprake is van een grenzeloze labbekakkerij.

Schandalig is het enige woord dat ik ervoor heb.

W.J. Jongejan, 26 juni 2026

Afbeelding van Alexa via Pixabay