Britse regering overweegt serieus contract NHS-Palantir te stoppen

Op 20 april 2026 verscheen op de tech-magazine-website The Register een artikel over dit onderwerp.  Voorafgaand aan een verhit debat in het Britse Lagerhuis zei Zubir Ahmed, staatssecretaris voor Volksgezondheid en Sociale Zorg in het Verenigd Koninkrijk, dat het contract van 330 miljoen pond tussen de National Health Service(NHS) en het controversiële Amerikaanse bedrijf Palantir mogelijk eerder dan gepland zou kunnen eindigen vanwege een opzegclausule die volgend voorjaar van kracht wordt. Hij reageerde hiermee op wat het Lagerhuislid  Martin Wrigley vertelde tijdens die vergadering. Deze had bewijzen het Federated Data Platform (FDP) dat Palantir nu maakt, verschrikkelijk in gebruik is, slechts een kwart van de organisaties die het gebruiken ten goede komt en ervoor zorgt dat de NHS geen intellectueel eigendom heeft over de verbindingssoftware. In het contract met Palantir zit een opzegclausule die gebruikt kan worden als er andere aanbieders zijn die het werk beter kunnen doen.

Geen eigendom verbindingssoftware

Hoewel de opdracht aan Palantir het maken van een Federated Data Platform is, blijkt dat contractueel niet vastligt dat alle te maken en gemaakte connecties het eigendom van de NHS worden. Parlementslid Wrigley zei daarover:

“Het huidige contract levert een abonnementsdienst op die na afloop van het abonnement geen concrete resultaten oplevert – geen software, geen verbeteringen en geen intellectueel eigendom, na een investering van meer dan 330 miljoen pond. Alle speciaal ontwikkelde software en intellectuele eigendomsrechten behoren toe aan de leverancier, zo staat in het contract. Alle rechten op knowhow blijven expliciet in handen van de leverancier en worden niet overgedragen bij beëindiging van het contract. Het contract levert geen software – geen regel code – alleen een abonnementsdienst; een permanente afhankelijkheid; een single point of failure.”(wet door WJJ)

Schimmige deal

Om het contract van Palantir met NHS England hangt de lucht van een zeer schimmige deal. Op 8 september 2025 meldde het dagblad The Guardian in 2020 dat een geheime ontmoeting had plaatsgevonden tussen de toenmalige premier Boris Johnson, zijn senior adviseur Dominic Cummings en de baas van Palantir, Peter Thiel. Die bijeenkomst stond in de officiële premiers-agenda geboekt als “privé”, maar ging over het miljoenencontract dat NHS England met Palantir zou gaan sluiten.

NHS-contractant bestaat binnenkort niet meer

Om het allemaal nog minder transparant te maken blijkt dat de regering van het V.K. in september 2025 besloten heeft om de institutie die het contract aanging met Palantir, namelijk NHS England in 2026 te laten ophouden bestaan. Dat zou heel binnenkort zijn. De reden die de regering opgeeft is het schrappen van bureaucratische lagen. Punt is wel dat de daders van het sluiten van het contract met Palantir straks allemaal verdwenen zijn. Zou men dat al gedaan hebben om eventueel juridische aansprakelijkheid op voorhand te beperken?

Geen unieke positie meer

Het had er lange tijd veel weg van dat Palantir met haar opzet om een Federated Data Platform te maken uniek was om dat te verwezenlijken. Het eerder genoemde parlementslid Wrigley liet ook weten dat data-analisten binnen de NHS inmiddels al vergelijkbare tools hebben die de mogelijkheden van het FDP dat Palantir bouwt overtreffen.  

Inmiddels is ook duidelijk dat van de dertien kernfunctionaliteiten die in het oorspronkelijke contract met Palantir stonden slechts drie of vier waren opgeleverd. Slechts een kwart van de NHS-trusts waarmee Palantir werkte meldde voordelen van het gebruik van het FDP. Deelnemers vonden het vreselijk om te gebruiken.

Tegenwind voor Palantir

Langzamerhand wordt duidelijk dat Palantir als bedrijf steeds meer tegenwind ervaart. De voorgeschiedenis, als maker van software voor inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de V.S., werkt niet in hun voordeel. Ook de nauwe connecties van de CEO Pieter Thiel met de Trump-administratie zit veel bestuurders en regeringen niet bepaald lekker. De manier van acteren bij tegenwind heeft ook kwaad bloed gezet. Hierbij doel ik op de als intimidatie bedoelde rechtszaak die Palantir startte tegen het Zwitserse online-magazine Republik. Dat publiceerde een overzicht over hoe de Zwitserse overheid contact had met Palantir en uiteindelijk afzag van contracten vanwege de mogelijkheid dat de Amerikaanse overheid inzage in Zwitserse data zou kunnen krijgen die Palantir bij contracten zou verwerken.

De wal is bezig het schip te keren.

W.J. Jongejan, 21 april 2026

Afbeelding van Mohamed Hassan via Pixabay