Vernietigend oordeel over miljarden kostend ICT-beleid VWS

Op 28 mei 2026 publiceerde het Adviescollege ICT-toetsing een advies over het programma Implementatie Generieke Functies(IGF)van het ministerie van VWS. Het advies kan men met één woord vernietigend noemen. De adviesaanvrage komt van de vorige minister van VWS. Het document is één grote opsomming van missers, verkeerde beslissingen en ontbrekende beleidsonderdelen. Het oordeel gaat echter veel verder dan alleen het IGF-programma. Het adviescollege hekelt niet alleen het ontbreken van benodigde ICT-architectuur bij het IGF programma, maar ook breed binnen de zorgICT-inspanningen van VWS. De bedoeling van VWS was dat het IGF-programma beoogt aan de kwaliteit van zorg bij te dragen. Zulks door zes generieke functies op te leveren. Deze functies zijn identificatie, authenticatie, autorisatie, toestemming, lokalisatie en adressering. De GF moeten vindbaarheid, toegankelijkheid, interoperabiliteit en hergebruik van gegevens binnen de zorg vergroten. Het adviescollege betoogt dat het IGF-programma er nauwelijks in slaagt om de kwaliteit van zorg te verbeteren.

Primaire oordeel(conclusie)

Het adviescollege oordeelt:

Het programma IGF draagt nauwelijks bij aan het verbeteren van de kwaliteit van de zorg. In de afgelopen drie jaar is namelijk heel weinig gerealiseerd van wat in het IZA is toegezegd over de rol van die functies in de Wegiz-gegevensuitwisselingen. Dat heeft de volgende oorzaken:

1. Te ambitieus gestelde IZA-doelen werken contraproductief voor de voortgang.
2. Beleidsdirecties die voor de Wegiz-programma’s verantwoordelijk zijn, geven IGF te weinig sturing.
3. Gebrekkige aansturing binnen DI/CIO(=De beleidsdirectie Informatiebeleid) en IGF belemmert het boeken van resultaten.
4. VWS slaagt er onvoldoende in regie te pakken op gegevensuitwisseling in het zorgveld.

Primaire oordeel(advies)

“We adviseren u te kiezen voor een drastisch andere aanpak:

1. Beëindig alle IGF-activiteiten, met uitzondering van de onderdelen Dezi en Mitz.
2. Verbeter gegevensuitwisseling door stapsgewijs concrete belemmeringen weg te nemen in plaats van generieke oplossingen te ontwikkelen.
3. Maak Wegiz-programma’s verantwoordelijk om samen met veldpartijen sturing te geven aan het wegnemen van deze concrete belemmeringen.
4. Verbeter de uitvoering en coördinatie van projecten binnen DI/CIO.
5. Ga door met het ontwikkelen van juridische instrumenten om regie te voeren”

Ontbrekende overkoepelende architectuur

Als iemand een huis gaat/laat bouwen kiest men eerst een architect die het ontwerp maakt en de tekeningen voor de bouwers. Daarna pas ga je aan de slag. Over het ontbreken van ICT-architectuur bij het IGF-programma zegt de adviescommmissie

“Bij aanvang van IGF was er nog geen overkoepelende architectuur en die is er nog steeds niet.”

Veel breder trekt de adviescommissie het oordeel als men het over zaken buiten het IGF-programma heeft.

“De vaak genoemde Gezondheids-Informatie-Stelsel (GIS)-architectuur bestaat (nog) niet. Er is alleen een overzicht van aandachtsgebieden en een plan om tot zo’n architectuur te komen. Harde sturing op architectuur – en daarmee op de inhoudelijke samenhang tussen de verschillende VWS-programma’s – ontbreekt.”

Het lijkt bijna achteloos geschreven op pagina 5( van 12) van het document, maar het betekent nogal wat.

Kip zonder kop

Eigenlijk zie je in dit advies dat de adviescommissie het zorgICT-beleid van VWS genadeloos neersabelt. Plat gezegd stelt men dat VWS als een kip zonder kop acteert op dat beleidsgebied. Het gaat hierbij niet om peanuts maar om miljarden euro’s die VWS uitgeeft aan zaken die ze niet goed kan overzien en managen. Als het een bedrijf was geweest had het ministerie al lang failliet geweest, maar ja de zakken van de overheid zijn diep. Gevuld door de Nederlandse burger.

W.J. Jongejan, 19 juni 2026

Image by Henryk Niestrój from Pixabay